“Một lời nói dịu dàng, ngọt ngào giống như những bông hoa tỏa hương thơm ngát làm đẹp cho đời” Lời nói là một ngôn ngữ giao tiếp giữa người với người và thông qua lời nói sẽ giúp con người có được mối quan hệ gần gũi hơn, hiểu nhau hơn. Để lời nói tạo được sự thiện cảm cho người nghe thì lời nói phải được điều chỉnh ngữ điệu, âm thanh và cũng phải trau dồi, chọn lọc những điều hay điều tốt để nói, không nói những lời sáo rỗng, ba hoa, nói khoác, không nói cộc lốc, không nói những lời khó nghe làm tổn hại đối phương…
(Ảnh minh họa)
Ví như câu nói người xưa “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”. Chim khôn muốn hót hay thì phải rèn luyện giọng hót sao cho thanh thoát, con người cũng thế muốn có được sự thiện cảm của người nghe thì phải trau dồi lời nói sao cho dịu dàng dễ nghe. Một lời nói dịu dàng, ngọt ngào giống như những bông hoa tỏa hương thơm ngát làm đẹp cho đời, một câu nói nhẹ nhàng xuất phát từ tâm sẽ làm người nghe cảm thấy ấm lòng, nó xua tan cái lạnh giá mùa đông, như cơn gió mát thổi cái nắng chói chang của mùa hè…
Người xưa dạy “học ăn, học nói, học gói, học mở”, mọi việc đều phải học, không chỉ có trẻ nhỏ mới học mà người lớn cũng phải học, học những điều hay lẽ phải, học từ cơ bản đến phức tạp, học những cái mới phù hợp với văn hóa từng địa phương… Ví như đứa trẻ muốn nói được thì phải học nói từ người lớn và người lớn muốn làm được điều gì đó cũng phải học hỏi cách làm, phụ nữ về nhà chồng thì phải học lễ nghi bên nhà chồng để phù hợp với lối sống bên chồng hay một người nào đó đi đến các địa phương, vùng miền đất nước khác cũng phải học văn hóa vùng miền đất nước đó. v.v . Làm người thì ai ai cũng phải học, chỉ có học hỏi, trau dồi thì mới giúp con người có nhân cách tốt đẹp, hành xử đúng với đạo đức.
Và trong những bài học làm người thì lời nói là môn học cần phải học hỏi nhiều nhất, bởi vì một lời nói tốt hay xấu sẽ thay đổi cuộc đời của một con người, từ người xấu dần thành người tốt và ngược lại. Ví như một người bi quan đang đau khổ tuyệt vọng nếu nhận được lời nói tốt, tích cực, an ủi động viên sẽ giúp người ấy lấy lại tinh thần và vượt qua khó khăn trong cuộc sống để vươn lên; còn một người đang vui vẻ lạc quan, chia sẻ niềm vui của mình cho mọi người biết nhưng xuất hiện người nào đó chê bai, nói những lời khó nghe sẽ làm họ hụt hẫng, buồn lòng,…và sau đó có lẽ họ sẽ không còn muốn chia sẻ câu chuyện của mình cho ai nữa; hay một người đang đau khổ tuyệt vọng mà lại nhận lời nói khó nghe, chê trách, giống như đổ thêm dầu vào lửa thì càng làm người này bi quan hơn, thậm chí tinh thần chịu không nổi có thể dẫn đến quyên sinh… và thực tế xã hội ngày nay cũng có nhiều câu chuyện đau lòng kể về một số học sinh tự tử vì không chịu nổi áp lực lời nói từ thầy cô giáo, bạn bè và gia đình…
Vậy, lời nói xấu xuất phát từ đâu và sức mạnh của lời nói tại sao lại ghê gớm đến thế, nó ảnh hưởng đến cuộc đời của một con người và tại sao người xưa lại nói lời nói là con dao 2 lưỡi. Qua quá trình tu luyện, tôi càng hiểu sâu sắc hơn về nguyên nhân làm con người thốt ra những lời nói xấu (khó nghe, cộc cằn, thô lỗ, khoác lác, giả dối,…) xin mạn phép thiển đàm cùng độc giả.
Lời nói xấu xuất phát từ nhiều nguyên nhân phải kể đến như:
Tâm tật đố: Khi thấy người khác hay hơn mình, tài giỏi hơn mình thì ganh tỵ và dè bỉu có gì là ghê gớm thế, ai làm chả được, nếu cho tôi làm việc đó thì tôi cũng làm được tốt hơn thế nữa…
Tâm tranh đấu muốn hơn thua, muốn người khác phải nghe lời mình nói mà không thích nghe người khác nói, khi ai đó nói điều gì đó không tốt về mình thì nổi giận, muốn tranh đấu cãi lý để biện minh cho bản thân.
Tâm hiển thị thích phô trương, khoe khoang bản thân nên nói khoác, phóng đại bản thân chứng tỏ mình hay, tài giỏi để mong muốn người khác ngưỡng mộ mình…
Tâm cầu danh lợi, muốn đạt được thành tựu trong sự nghiệp, một số người mặc dù làm việc không giỏi nhưng có tài ăn nói, dùng lời nói nịnh nọt để lấy lòng cấp trên, mong được cấp trên chiếu cố thăng tiến trong sự nghiệp… Hay trong kinh doanh, cũng có người vì muốn bán được sản phẩm nên quảng cáo, nói dối, rao bán thổi phồng sản phẩm nâng giá trị sản phẩm cao hơn nhiều so với giá trị thực tế v.v. và còn nhiều những mặt trái của xã hội mà không sao kể hết.
Tuy nhiên, bên cạnh mặt trái của xã hội vẫn còn những người chân chính, từ lời nói đến việc làm, họ cống hiến cho xã hội vô tư, không tư lợi, những thầy cô giáo chân chính giảng dạy cho các em những điều hay lẽ phải, dạy các em đạo đức làm người, những nhà kinh doanh làm ăn chân chính, quảng cáo đúng sự thật, những nhà luật sư chân chính bảo vệ quyền lợi cho người dân, những bác sĩ tâm lý điều trị khuyên bảo hết lòng vì những bệnh nhân hay những người thiện nguyện công tác xã hội chia sẻ quan tâm đến những người cần sự chia sẻ động viên về tinh thần… Và còn những người tu luyện theo Chân – Thiện – Nhẫn, họ là những người coi trọng giá trị đạo đức truyền thống nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.
Họ hiểu luật nhân quả “gieo nhân nào, gặp quả ấy”, “gieo thiện báo thiện, gieo ác báo ác”, họ biết rằng nói dối, nói sai sự thật là một trong năm giới mà người tu cần tránh. Vì thế, trong cuộc sống hàng ngày họ luôn dùng giá trị Chân, Thiện, Nhẫn để ước thúc đạo đức và chia sẻ những điều tốt lành đến với mọi người, bởi họ hiểu sức mạnh của lời nói sẽ làm thay đổi cuộc đời của một con người và chỉ có sống chân thật, nói lời chân thành, sống thiện lương, nhẫn nại, bao dung thì mới đem lại hạnh phúc cho mọi người xung quanh.
Liên Hương
