Cổ nhân giảng: “Trong nhà có người vợ hiền, giống như quốc gia có vị tể tướng tài đức”, hay cũng nói: “Trong nhà có vợ hiền thì người chồng không gặp họa”. Đây đều là cách nói để khẳng định vai trò và đức hạnh của người vợ trong gia đình xưa.
Thời cổ đại, để nhận định một người phụ nữ có phải là “hiền thê, lương mẫu” (người có đức hạnh tài năng hơn người, cổ nhân gọi là “người hiền”, vợ hiền cũng có ý nghĩa như vậy) hay không, người ta sẽ căn cứ vào tiêu chuẩn trọng yếu đó là “Tương phu, giáo tử” tức là “giúp chồng, dạy con”. “Giúp chồng, dạy con” vừa là tiêu chuẩn đánh giá đạo đức của người phụ nữ xưa và cũng là lời khen ngợi đối với người vợ, người mẹ.
Ngày nay chúng ta cũng thường nghe thấy câu: “Đằng sau sự thành công của người đàn ông luôn có bóng dáng của người phụ nữ.” Quả thực, từ thời xa xưa đến nay có rất nhiều người chồng đạt được những thành công nhất định trong cuộc đời đều là có sự trợ giúp của người vợ hiền.
Nhạc Dương Tử là một danh nhân, quê ở Lạc Dương, Hà Nam, sinh sống vào thời Đông Hán. Ông là người có đạo đức cao thượng, học vấn uyên bác, mọi người đều rất kính trọng ông. Những thành tựu mà ông đạt được đều có quan hệ mật thiết với những điều khuyên bảo và trợ giúp của người vợ.
Thời còn chưa thành danh, có một lần Nhạc Dương Tử đang đi trên đường thì nhặt được một thỏi vàng của người khác đánh rơi. Ông vô cùng mừng rỡ đem về nhà đưa cho vợ. Ông nghĩ rằng vợ ông nhìn thấy vàng sẽ được mở mắt và cùng chung vui với mình.
Thế nhưng, không ngờ người vợ của ông lại nhíu mày rồi đăm chiêu suy nghĩ một lát. Bà không hề liếc nhìn thỏi vàng ấy mà nói một cách nghiêm túc: “Thiếp nghe nói người liêm khiết không uống nước suối Đạo, người khí tiết cao thượng không ăn đồ bố thí. Huống chi, chàng nhặt được vật quý mà người ta đánh rơi, không nghĩ đến việc trả lại người mất của mà muốn bỏ vào túi riêng. Làm như vậy chẳng phải là làm ô uế phẩm hạnh của mình hay sao?”
Nhạc Dương Tử nghe xong những lời này như bị dội một gáo nước lạnh. Ông lấy làm kinh hãi, rồi lập tức sáng suốt, bình tĩnh trở lại. Ông cảm thấy vô cùng xấu hổ về việc làm của mình, liền lập tức đem thỏi vàng để lại chỗ cũ.
Người vợ thấy chồng biết lỗi lầm liền sửa ngay thì hết sức vui mừng và thương. Bà lại khuyên nhủ ông: “Nhân lúc còn trẻ này, chàng hãy ra ngoài bái sư cầu học, tương lai làm người có học vấn cao, như thế mới có tiền đồ.”
Nhạc Dương Tử nghe lời vợ nói có lý liền từ biệt vợ rời nhà, đi xa bái sư cầu học. Một năm sau, Nhạc Dương Tử đột ngột trở về nhà. Người vợ kinh hoảng hỏi: “Sao chàng học xong trở về nhanh như thế? Có nguyên nhân nào đặc biệt chăng?”
Nhạc Dương Tử nói: “Thời gian lâu rồi, ta rất nhớ nhà. Không có nguyên nhân đặc biệt nào cả.”
Người vợ hiểu chồng, tận tình chăm sóc chồng nghỉ ngơi mấy ngày. Mấy hôm sau, bà ngồi bên khung cửi nói với chồng:
“Thiếp một mình ở nhà dệt vải, cũng rất bơ vơ khốn khổ. Nhưng chúng ta bây giờ còn trẻ, chịu khổ một chút, rèn luyện chính mình thì mới có lợi.
Chàng xem, thiếp ở nhà dệt vải, những sợi tơ này rất mảnh, con thoi cứ đi đi lại lại, từng chút từng chút tích lũy lại mới dài được một tấc. Lại từng tấc từng tấc tích lũy mới được một trượng. Bây giờ nếu lấy những mảnh vải đã dệt được trên khung cửi, một nhát dao cắt đứt đi, vậy thì sẽ là ‘kiếm củi ba năm thiêu một giờ’, phí công nhọc sức, lãng phí mất rất nhiều công lao khổ cực và thời gian.
Chàng ở bên ngoài bái sư cầu học, cũng là như thế, cần phải kiên trì không ngừng nghỉ, tích lũy từng ngày, không ngừng tiến bộ, mới có thể có thành tựu.”
Nhạc Dương Tử nghe những lời vợ nói thì trong lòng vô cùng rung động. Ông hạ quyết tâm, bắt đầu trở lại, một lần nữa đi xa cầu học, đến khắp nơi tìm minh sư xin thỉnh giáo. Suốt 7 năm liền ông không về nhà. Cuối cùng trở thành người đạo đức cao thượng, học vấn uyên bác, được người đời tôn kính.
Khi vợ của Nhạc Dương Tử qua đời, quan Thái thú tại địa phương đã cử hành nghi thức an táng long trọng cho bà. Triều đình còn phong tặng cho bà danh hiệu “Trinh nghĩa”.
Trong sách sử “Hậu Hán Thư” cũng có ghi lại sự tích “Người vợ của Nhạc Dương Tử ở Hà Nam”. Một người vợ hiền không chỉ giúp chồng trở thành người có phẩm chất đạo đức cao thượng, thành tựu được sự nghiệp mà người vợ đó còn được sử sách lưu danh ngàn đời.
Theo Vision Times tiếng Trung
An Hòa biên tập
Theo Tri Thức VN
Xem thêm:
