Truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ sinh ra trăm con
Từ buổi hồng hoang mở cõi, khi non sông còn đẫm khí linh thiêng, văn hóa Việt đã không sinh ra từ con người đơn độc mà khởi đầu từ sự giao hòa giữa Trời – Đất – Người. Truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ không đơn thuần là chuyện huyết thống, mà là lời khải thị đầu tiên về một nền văn hóa Thần truyền, nơi người Việt tin rằng dòng giống mình được sinh ra bởi một bậc Thần nhân từ thủy phủ và một vị Tiên nữ từ non ngàn.
Văn hóa Thần truyền – là gì?
Văn hóa Thần truyền (神傳文化) – hiểu một cách khái quát – là văn hóa mà trong đó con người nhận được sự giáo hóa, khai thị từ Trời, thông qua các vị Thần, Thánh, Hiền nhân. Trong nền văn hóa ấy, mọi hành vi, lễ nghi, quy phạm đạo đức đều quy chiếu về Thiên lý, Đạo Trời, chứ không do ý niệm cá nhân hoặc xã hội hiện sinh tự đặt ra.
Nho – Lão – Phật, ba dòng chảy lớn đã thấm sâu vào mạch nguồn văn hóa phương Đông, trong đó có Việt Nam. Nhưng trước cả những ảnh hưởng đó, người Việt cổ đã có một nền tín ngưỡng bản địa sâu sắc: thờ Trời, thờ Mẫu, thờ Tổ tiên, thờ Thần núi, Thần sông – tất cả đều phản ánh tinh thần thiên nhân tương ứng, sống thuận Đạo, thuận Trời.
Tổ tiên Việt – là Thần, là Tiên
Câu chuyện “Trăm trứng nở trăm con” không chỉ là truyền thuyết đẹp. Đó là biểu tượng tinh thần cho thấy người Việt sớm nhận mình là con cháu của các đấng siêu nhiên – của Long Quân từ biển cả, của Âu Cơ từ đỉnh núi. Khi dân tộc khởi nguồn từ Thần – Tiên, thì văn hóa ấy cũng là văn hóa Thần truyền. Mỗi phong tục, mỗi lời ăn tiếng nói, mỗi lối ứng xử trong gia đình hay ngoài xã hội… đều thấp thoáng bóng hình Thiên ý.
Sự tích “Trăm trứng nở trăm con” không chỉ là truyền thuyết đẹp. Khi dân tộc khởi nguồn từ Thần – Tiên, thì văn hóa ấy cũng là văn hóa Thần truyền.
Người xưa nói:
“Trời có mắt, Thần có tai, Đạo có linh.”
Đó cũng là lý do vì sao, người Việt xưa rất kính sợ Trời, sống theo mực thước, đặt đạo đức lên đầu, lễ nghĩa làm căn bản, dù nghèo khổ vẫn giữ trọn phận người quân tử. Bởi họ tin rằng: mọi việc đều có Trời biết, Thần giám.
Khác với văn hóa hiện đại: người là chủ, Đạo là tùy
Ngày nay, dưới ảnh hưởng của tư tưởng thế tục, con người được tôn làm trung tâm vũ trụ, Đạo chỉ còn là quy ước xã hội có thể thay đổi tùy thời. Văn hóa hiện đại thấm đẫm sắc thái chủ quan: lý trí thay lương tâm, dục vọng thế chỗ Đạo lý, còn luân thường đạo đức thì bị xem là “lỗi thời”.
Đó chính là sự khác biệt cốt lõi giữa văn hóa Thần truyền và văn hóa nhân bản thế tục.
Văn hóa Thần truyền không bàn luận Đạo theo ý kiến con người. Con người chỉ có thể tu dưỡng để thuận theo Đạo, giống như sông thuận dòng, như cây thuận mùa, như người con hiếu thuận với cha mẹ vậy.
Trở về cội nguồn – Là trở về ánh sáng
Trong cơn lốc hiện đại hóa, con người có thể từ bỏ nhiều hình thức sống, nhưng nếu đánh mất gốc gác Thần truyền, thì giống như cây lìa rễ – dù còn xanh, cũng không thể đơm hoa kết trái.
“Gốc chẳng bền, cây dễ gãy. Người quên Trời, Đạo khó thông.”
Trở về với văn hóa Thần truyền không phải là quay lưng với tiến bộ, mà là tìm lại ánh sáng nguyên sơ nơi căn nguyên văn hóa – ánh sáng đến từ Trời, từ lòng tin thiêng liêng đã từng nâng đỡ cả dân tộc qua bao biến thiên lịch sử.
Đó là cái đẹp của lễ nghĩa, cái sâu của đạo lý, cái sáng của lòng người còn giữ tín.
Hãy trở về – không phải để lặp lại quá khứ,
Mà để sống lại chân truyền của Tổ tiên,
Để nghe một lần nữa lời Trời vẫn gọi,
Trong huyết mạch linh thiêng của người Việt hôm nay.
Mây Trắng
Xem Thêm:
